Ta analiza porównuje iCloud Private Relay (Apple) oraz wycofany Google One VPN (zastąpiony przez VPN by Google), aby odpowiedzieć, czy te „quasi‑VPN” mogą realnie zastąpić tradycyjne VPN-y. Wnioski wskazują, że choć obie usługi wzmacniają prywatność w swoich ekosystemach, nie dorównują pod względem kompleksowego bezpieczeństwa, elastyczności i funkcjonalności pełnoprawnym VPN-om. iCloud Private Relay działa wyłącznie w Safari i stosuje architekturę dual-hop, chroniąc tylko ruch przeglądarkowy, a Google One VPN został wygaszony na rzecz węższego VPN by Google, dostępnego głównie na smartfonach Pixel i w Google Fi.
Żadna z tych usług nie umożliwia wiarygodnej zmiany geolokalizacji (spoofingu) poza przybliżony region, co wyklucza dostęp do treści z blokadami regionalnymi — częsty powód użycia tradycyjnych VPN-ów. Tradycyjne VPN-y szyfrują cały ruch urządzenia we wszystkich aplikacjach, przeglądarkach i systemach; Private Relay oraz VPN by Google działają zakresowo i selektywnie.
Zrozumienie ewolucji usług prywatności od dużych firm technologicznych
Krajobraz prywatności przeszedł transformację: funkcje ochrony są coraz częściej wbudowywane w systemy i usługi Big Tech, zamiast polegać na narzędziach firm trzecich. Apple i Google odpowiedziały na rosnące obawy dotyczące śledzenia przez ISP, nadzoru i monetyzacji danych, integrując „lekki” poziom prywatności bezpośrednio w swoich platformach.
Poniżej trzy kluczowe siły napędowe tej zmiany:
- kryzys zaufania do VPN – dyskusje o modelach biznesowych, retencji danych i braku weryfikowalnych „no‑logów” u dostawców zewnętrznych;
- luka adopcyjna – większość użytkowników nie włącza tradycyjnych VPN-ów mimo świadomości zagrożeń, stąd pomysł na ochronę „z pudełka”;
- kontrola doświadczenia – firmy wolą własne mechanizmy prywatności dla lepszej integracji, wydajności i spójności polityk.
Apple iCloud Private Relay – architektura, możliwości i ograniczenia
iCloud Private Relay, wprowadzone w 2021 r. w ramach iCloud+, to mainstreamowe rozwiązanie Apple dla Safari, oparte na architekturze dual-hop. Rozdziela tożsamość użytkownika od miejsca docelowego ruchu, aby żadna pojedyncza strona nie widziała jednocześnie obu informacji.
Jak działa iCloud Private Relay – architektura dual-hop
Ruch z Safari przechodzi przez dwa niezależne przekaźniki:
- pierwszy przekaźnik (Apple) – widzi oryginalny adres IP użytkownika i przybliżoną lokalizację, ale nie zna odwiedzanej domeny, bo zapytanie DNS jest zaszyfrowane;
- drugi przekaźnik (CDN, np. Cloudflare/Fastly/Akamai) – zna docelową witrynę, ale nie zna prawdziwego IP użytkownika; przypisuje tymczasowy adres IP z przybliżonego regionu;
- efekt prywatności – rozdzielenie wiedzy o tożsamości i miejscu docelowym uniemożliwia stworzenie pełnego profilu zachowania użytkownika.
Żadna pojedyncza strona — nawet Apple — nie może zrekonstruować pełnych nawyków przeglądania na podstawie samego IP i celu połączenia.
Implementacja techniczna i protokoły
Private Relay korzysta z nowoczesnych standardów, aby minimalizować narzut i zwiększać prywatność DNS:
- Oblivious DNS over HTTPS (ODoH) – szyfruje zapytania DNS na urządzeniu i oddziela je od IP użytkownika, z HPKE do utajniania wzorców;
- QUIC + TLS – wielostrumieniowa transmisja i bezpieczne zestawianie połączeń z niskim opóźnieniem;
- stabilny adres IP Relay – tymczasowy adres IP utrzymywany w obrębie sesji i rotowany między sesjami.
Szczegółowość geograficzna i ograniczenia lokalizacji
Użytkownik ma tylko dwie polityki lokalizacji:
- maintain general location – IP z przybliżonego miasta/regionu dla poprawnego serwowania treści lokalnych;
- use country and time zone – IP na poziomie kraju i strefy czasowej, kosztem mniejszej precyzji lokalnych treści.
Private Relay nie oferuje wyboru dowolnych krajów ani miast i nie służy do omijania blokad regionalnych.
Zakres ochrony – tylko Safari
Private Relay chroni wyłącznie ruch w Safari i nielicznych aplikacjach Apple; pozostałe przeglądarki i aplikacje przesyłają dane standardowo. Oznacza to, że klient poczty, aplikacja bankowa czy serwis społecznościowy spoza ekosystemu Apple pomijają tunel Relay.
Wyzwania kompatybilności i ograniczenia organizacyjne
Niektóre witryny oraz sieci edukacyjne i korporacyjne blokują ruch Relay ze względu na wymogi audytu i zgodności. Apple umożliwia selektywne wyłączenia na poziomie sieci/Wi‑Fi. Administratorzy MDM mogą wymusić politykę Disallow iCloud Private Relay.
Dokładność geograficzna i dostarczanie treści
Apple i partnerzy CDN dbają, aby IP Relay miały prawidłowe mapowanie geolokalizacyjne, co umożliwia poprawne serwowanie treści zależnych od lokalizacji bez ujawniania dokładnego IP użytkownika.
Google One VPN i jego następca – VPN by Google
Strategia Google różni się od Apple. Google One VPN został uruchomiony w 2020 r., a zamknięty w czerwcu 2024 r. na rzecz VPN by Google – uproszczonej usługi powiązanej głównie z urządzeniami Pixel i Google Fi.
Google One VPN – historia, funkcje i koniec działania
Google One VPN startował jako benefit planów Google One (9,99 USD/mies.), później trafił do wszystkich planów, z klientami na Android, iOS, macOS i Windows. Mimo to pozostawał niszowy: 20 czerwca 2024 r. Google zapowiedział jego zakończenie, wskazując wprost:
low usage
focus on more in-demand features
Niska adopcja, „ukrycie” funkcji w aplikacji Google One oraz sceptycyzm użytkowników dbających o prywatność wobec rozwiązania bundlowanego przez firmę reklamową to kluczowe czynniki niepowodzenia.
VPN by Google – zakres i ograniczenia
VPN by Google działa na Pixel 7 i nowszych oraz w Google Fi, z dostępnością tylko w wybranych 25 krajach. Wykorzystuje technikę blind signing dla rozdzielenia tożsamości konta od trasowania ruchu i deklaruje minimalne logowanie.
Nie cały ruch przechodzi przez VPN by Google, a usługa nie jest uniwersalnie dostępna, co czyni ją „pośrednią” między Private Relay a pełnym VPN-em. Dla części użytkowników rodzi to pytania o realny poziom ochrony, zwłaszcza w kontekście reklamowego modelu biznesowego Google.
Analiza porównawcza – quasi‑VPN vs. tradycyjny VPN
Zasięg i zakres ochrony
Tradycyjne VPN-y szyfrują cały ruch urządzenia (systemowo), niezależnie od aplikacji. iCloud Private Relay chroni tylko Safari, a VPN by Google ma częściowy zasięg i nie obejmuje wszystkich rodzajów danych.
Manipulacja lokalizacją i blokady regionalne
Tradycyjne VPN-y pozwalają wybrać serwery w wielu krajach (podróże, cenzura, treści regionalne). Apple świadomie odrzuca tę funkcję:
does not provide any methods to spoof location or circumvent regional content restrictions
VPN by Google także nie oferuje swobodnej zmiany lokalizacji, ograniczając się do obsługiwanych regionów.
Architektura i zaufanie
VPN single-hop wymaga zaufania do dostawcy (wgląd w IP i cele po odszyfrowaniu). iCloud Private Relay (dual-hop) technologicznie rozdziela tożsamość i cel, zmniejszając konieczność zaufania kosztem elastyczności (brak wyboru lokalizacji, brak funkcji pro).
Funkcje zaawansowane
Pełne VPN-y oferują narzędzia, których brakuje quasi‑VPN:
- kill switch – odcięcie sieci przy zerwaniu tunelu;
- split tunneling – selektywne trasowanie aplikacji przez VPN;
- DNS leak prevention, ad blocking, malware protection – dodatkowe warstwy ochrony.
Ochrona przed monitoringiem przez ISP
Private Relay skutecznie ukrywa zapytania DNS i cele połączeń w Safari przed ISP, ale pozostałe aplikacje pozostają widoczne. VPN by Google chroni tylko część ruchu. Tradycyjne VPN-y ograniczają widoczność ISP do „widać połączenie z serwerem VPN”, przy odpowiedniej konfiguracji przekierowując wszystkie zapytania DNS w tunel.
Wydajność, szybkość i użyteczność
Private Relay jest zoptymalizowany pod minimalny narzut (QUIC, wydajna infrastruktura). Tradycyjne VPN-y częściej obniżają przepustowość, bo szyfrują cały ruch i mogą korzystać z odległych serwerów, choć najlepsi dostawcy minimalizują ten efekt. VPN by Google wykorzystuje infrastrukturę Google i zwykle działa sprawnie, choć publicznych porównań jest niewiele.
Pod względem wygody Private Relay działa automatycznie po włączeniu w iCloud, natomiast tradycyjny VPN wymaga wyboru lokalizacji i ręcznego łączenia, co dla części użytkowników bywa barierą adopcji.
Czy szersza ochrona jest potrzebna przeciętnym użytkownikom?
Dla osób przeglądających głównie w Safari iCloud Private Relay może wystarczająco ograniczyć śledzenie przez ISP i fragmentację profilowania między sesjami. Jednak użytkownicy korzystający z wielu aplikacji (bankowość, poczta, social, VoIP) oraz wymagający zmiany lokalizacji powinni rozważyć pełnoprawny VPN.
Najważniejsze różnice w pigułce:
- zakres ruchu – Private Relay: Safari; VPN by Google: częściowo; tradycyjny VPN: cały ruch,
- lokalizacja – Private Relay/VPn by Google: brak swobodnego wyboru; tradycyjny VPN: szeroki wybór serwerów,
- funkcje pro – Private Relay/VPn by Google: brak; tradycyjny VPN: kill switch, split tunneling, ochrona DNS,
- architektura – Private Relay: dual-hop; tradycyjny VPN: single-hop (wymóg zaufania),
- użyteczność – Private Relay: „włącz i zapomnij”; tradycyjny VPN: więcej kontroli i konfiguracji.
Porównanie na jednej planszy
Poniższa tabela syntetyzuje kluczowe różnice, aby ułatwić szybki wybór rozwiązania pod własny model zagrożeń:
| Cecha | iCloud Private Relay | VPN by Google | Tradycyjny VPN |
|---|---|---|---|
| Zakres ruchu | Safari i wybrane aplikacje Apple | częściowy ruch na Pixel/Google Fi | cały ruch urządzenia |
| Zmiana lokalizacji | brak (tylko region/kraj + strefa) | ograniczona (brak swobodnego wyboru) | pełny wybór krajów/miast |
| Architektura | dual-hop (rozdzielenie tożsamości i celu) | single-hop z blind signing | single-hop (wymaga zaufania) |
| Funkcje pro | brak | brak | kill switch, split tunneling, DNS leak protection |
| Dostępność | urządzenia Apple, Safari | Pixel 7+ i Google Fi, ~25 krajów | Windows, macOS, Linux, iOS, Android (szeroko) |
| Cel główny | prywatność przeglądania w Safari | lekka ochrona ruchu mobilnego | kompleksowa ochrona i elastyczność |